คืนป่าสู่แผ่นดิน


ภาพยนต์เรื่องนี้ถ่ายทำเมื่อประมาณปี  พ.ศ. 2535 มีความยาว 30 นาที จุดมุ่งหมายเพื่อแสดงให้เห็นถึงความยากลำบากในการปฏิบัติงานปลูกป่า ของข้าราชการกรมป่าไม้ระดับล่าง ท่ามกลางความขาดแคลนทั้งงบประมาณและกำลังคน ภาพยนต์เรื่องนี้นอกจากจะนำเสนอเป็นสื่อประชาสัมพันธ์การอนุรักษ์ป่าไม้แล้ว ยังตัดต่ออีกเวอร์ชั่นหนึ่ง 15 นาที นำไปเสนอต่อกรรมาธิการงบประมาณรัฐสภาประกอบการของบประมาณ เพื่อให้มองเห็นสภาพจริง ๆ เพราะเรื่องนี้สร้างจำลองเหตุการณ์จริง จากเค้าโครงเรื่องของข้าราชการป่าไม้คนหนึ่ง คือคุณธงชัย เปาอินทร์ ซึ่งเป็นผู้ประสานงานการถ่ายทำทั้งหมด เขียนบทโดย ดร.ไพบูลย์ไสยาวงศ์



ด้านโปรดั้กชั่น เรื่องนี้ผมเหมาหมด ตั้งแต่หาโลเคชั่น กำกับ ถ่ายทำ โดยถ่ายแบบกล้องเดียวไม่มีสวิทต์ชิ่ง ตัดต่อ หาเพลงประกอบ โดยถ่ายทำตั้งแต่จังหวัดแพร่ ไล่ขึ้นมาถึงจังหวัดน่าน ที่หน่วยจัดการต้นน้ำห้วยสามสบ อ.นาน้อย และบริเวณซึ่งเป็นอุทยานแห่งชาติศรีน่านในปัจจุบัน ส่วนเพลงประกอบ ด้วยงบถ่ายทำไม่กี่หมึ่น ไม่สามารถจ้างแต่งเพลงประกอบขึ้นมาใหม่ได้ ผมจึงตัดต่อเพลงจากโน่นบ้างนี่บ้าง ตอนนั้นเมืองไทยกฎหมายลิขสิทธิ์เพลงยังไม่มี เพลงประกอบหลัก ถ้าจำไม่ผิด ผมขโมยจากซาวด์แทรค ภาพยนต์เรื่อง Dances with Wolf และจากหนังเรื่องอื่น ๆ ของ Ennio Morricone

(ภาพบน) บ้านทาร์ซาน หน้าทางเข้าหน่วยอนุรักษณ์และจัดการต้นน้ำห้วยสามสบ อ.นาน้อย จ.น่าน ถ้าหากขับรถจากอำเภอสา ไป อ.นาน้อย เพื่อไปผาชู้ หรืออุทยานแห่งชาติศรีน่าน ประมาณหลักกีโลเมตรที่ 23 อยู่ทางขวามือ

(ภาพล่าง) หมู่บ้านกิตตินันท์ บริเวณเดียวกับหน่วยอนุรักษ์และจัดการต้นน้ำห้วยสามสบ สถานที่ถ่ายทำหลักของเรื่องนี้ (ภาพถ่ายสถานที่ ที่นำมาประกอบทั้งหมด ผมถ่ายเมื่อวันที่ 21 - 22 มกราคม 2554 เพราะคุณธงชัย เปาอินทร์ ชวนไปฟื้นความหลังที่ผ่านมาร่วม 20 ปี)


ต่อไปนี้ผมจะรีวิว "คืนป่าสู่แผ่นดิน" ประกอบคลิปวิดีโอเป็นช่วง ๆ เพื่อปูพื้นล่วงหน้าก่อนจะชมทั้งเรื่องเต็ม ๆ ในตอนท้าย


คืนป่าสู่แผ่นดิน1 :  รายงานตัว

เรื่มจากไตเติ้ล ดำเนินไปพร้อมกับภาพข้าราชการป่าไม้หนุ่ม เพิ่งจบมาหมาด ๆ เดินทางมารายงานตัว ณ หน่วยงานปลูกป่าแห่งหนึ่ง ท่ามกลางป่าเขา ด้วยความมุ่งมั่นเต็มร้อย แม้เจอสภาพแวดล้อมที่แปลกใหม่ และก็ได้เจอชาวบ้านคนหนึ่งซึ่งจะเป็นคู่หูในเวลาต่อมา...

(เฉพาะช่วงไตเติ้ลนี้ ภาพเสียเล็กน้อย เพราะเป็นวิดีโอเทป VHS เก็บไว้นานจนขึ้นราไปบางส่วน)


JavaScript is disabled!
To display this content, you need a JavaScript capable browser.


คืนป่าสู่แผ่นดิน2 :  ทำงานวันแรก

วันนี้ประเสริฐ นักป่าไม่หนุ่ม เริ่มปฎิบัติหน้าที่นำชาวบ้านออกไปปลูกป่า  หลังจากรับการปฐมนิเทศจากหัวหน้า ภาพส่วนใหญ่ในช่วงนี้จะแสดงให้เห็นถึงความลำบากของเส้นทาง นำเสนอผ่านสภาพป่าที่เสื่อมโทรม หลังจากได้เห็นการทำงาน ได้เห็นศักยภาพของชาวบ้านที่รับจ้างปลูกป่า ความไม่พร้อมของเครื่องไม้เครื่องมือในการปลูกป่า ตลอดจนยานพาหนะ  หนุ่มไฟแรงเริ่มเห็นแล้วว่า ความจริงไม่ได้ตรงกับที่เคยวาดฝันไว้

การถ่ายทำการเดินทางไปปลูกป่าช่วงนี้ ทรหดมาก ผมต้องเดินนำหน้าชาวบ้านบ้าง ตามหลังบ้าง พร้อมกันบ้าง ผ่านเขาเป็นลูก ๆ ไม่เดินเปล่า ต้องแบกกล้อง U-matic ไปด้วย เพราะผู้ช่วยที่รวมทีมกันเฉพาะกิจ 3 - 4 คน ต้องสะพายเครื่องบันทึกเทป ขากล้อง และอุปกรณ์ประกอบ บางครั้งผมต้องเดินไปสำรวจโลเคชั่นล่วงหน้า เป็นการหากันสด ๆ เดี๋ยวนั้น บางครั้งต้องไปตั้งกล้องยังเขาอีกลูกหนึ่ง เพื่อได้ภาพลองช้อตสวย ๆ ดีที่ยังหนุ่ม ๆ แน่น ๆ โคตะระเหนื่อย แต่โคตะระมัน

และที่สำคัญต้องขอชื่นชมชาวบ้านที่ร่วมแสดง (ฟรี) ทุกคน ลำพังเดินเที่ยวเดียวก็ว่าเกรงใจแล้ว แต่นี่หลายครั้งผู้กำกับสั่งให้เดินใหม่ เทคแล้วเทคอีกหลายรอบ ไม่มีบ่นซักคำ ยังสนุกสนานเฮฮาตลอดเวลา (ผู้แสดงเล่นไม่หลุดหรอก ส่วนมากเทคเดียวผ่าน แต่เพราะถ่ายอยู่กล้องเดียวและตากล้องไฟแรงด้วย เทคแรกถ่ายลองช้อต "....เอ้า..เดินอีกเที่ยว คราวนี้ถ่ายมีเดี้ยม... ดีแ้ล้ว...สวย...แต่ขออีกซักเที่ยวจะถ่ายซียู.....เอ..แต่ขอลองอีกซักเทคน่า....คราวนี้จะแบกกล้องเดินถ่ายตามหลัง.....". นี่เป็นแค่ตัวอย่างหนึ่ง)




JavaScript is disabled!
To display this content, you need a JavaScript capable browser.


คืนป่าสู่แผ่นดิน3 :  เริ่มเข้าใจปัญหา

ผ่านไปนานวันเข้าประเสริฐ ได้เรียนรู้งานมากขึ้น ได้เห็นปัญหาที่สะสมมาโดยตลอด นอกจากนี้ยังได้ซึมซับบรรยากาศการดำรงชีวิตของชาวบ้าน โดยเฉพาะวัฒนธรรมการเล่นดนตรี และการซอ อันเป็นความบันเทิงยามว่างที่ถ่ายทอดกันมา นอกจากนี้ก็ได้รู้ว่านอกเหนือจากงานประจำแล้ว ยังต้องทำหน้าที่ด้านมวลชนอีกด้วย  ภาพยนต์ช่วงนี้ได้แสดงให้เห็นถึงขั้นตอนการปลูกป่า ตั้งแต่การเตรียมเหง้าไม้สัก การเพาะกล้าไม้ ฯลฯ วิธีการปลูกในแปลงที่กำหนด

(ในภาพยนต์จะเห็นสภาพรถบรรทุกคนงานที่ไม่สมบูรณ์ เช่นประตูใช้เชือกคล้องนะของจริง แต่ช้อตท่อไอเสียพ่นควันคลุ้งเพื่อต้องการเน้นความโทรมของเครื่องยนต์ นั่นต้องเม้คอัพขึ้นมา เพราะของจริงก็มี แต่น้อยถ่ายออกมาไม่ค่อยเห็น ต้องใช้วิธีโกยฝุ่นยัดเข้าไปในปลายท่อไอเสียจึงเห็นผล นอกจากนี้ยังแทรกมุขระหว่างประสิทธิ์กับอินต๊ะเกี่ยวกับสื่อภาษาไม่ตรงกัน คือคำว่า "ขัว" ภาษาเหนือหมายถึงสะพาน แต่คนภาคอื่นจะได้ยิึนเป็น "ขวา" หมายถึงทางขวา)


การถ่ายทำฉากล้อมวงดื่มท่ามกลางแสงกม (ตะเกียง) พร้อมกับเล่นสล้อ และซอ (การร้อง) โดยผู้แสดงเป็นอินต๊ะ๊ เป็นไปโดยธรรมชาติ ผมไม่ต้องกำกับอะไรมากนัก เพียงแต่บอกว่าจะให้ซอเรื่องอะไรเท่านั้น หลังจากนั้นอินต๊ะก็จะด้นกลอนสด รับส่งกับคนเล่นสล้อไปเรื่อย ส่วนบทสนทนา ระหว่างประสิทธิ์กับชาวบ้าน ก็เกิดขึ้นสด ๆ ไม่มีการเขียนบทล่วงหน้ามาก่อน




เมื่อคืนวันที่ 21 มกราคม 2552 ซึ่งผมได้ไปฟื้นความหลังที่หมู่บ้านกิตตินันท์ คุณธงชัยได้นัดชาวบ้านนำ สล้อ ซอ ซึงมาเล่นด้วย เป็นที่น่าเสียดายว่า ช่างซออินต๊ะ ได้เสียชีวิตไปแล้ว จึงต้องไปตามช่างซอมาจากหมู่บ้านอื่น บรรยากาศในคืนวันนั้นสนุกสนานเป็นกันเอง นอกจากนี้ยังมีการฉายภาพยนต์เรื่องนี้ผ่านจอโปรเจ็คเตอร์ ให้ชาวบ้านได้ชมด้วย ซึ่งนักแสดงส่วนใหญ่ก็ยังอยู่กันครบ ต่างหัวเราะชอบใจที่เห็นตนเองหรือเพื่อนบ้านปรากฎบนจอ




JavaScript is disabled!
To display this content, you need a JavaScript capable browser.


คืนป่าสู่แผ่นดิน4 :  ดับไฟป่า

ประเสริฐได้พบกับประสบการณ์ในการดับไฟป่าครั้งแรก และได้พบว่าป่าที่ถูกไฟไหม้นั้นไม่มีแนวกันไฟเลย ต่อจากนั้นเป็นฉากอธิบดีกรมป่าไม้ในสมัยนั้น (คุณผ่อง เล่งอี้) มาตรวจราชการซึ่งเป็นการมาตรวจงานจริง ๆ แต่เราได้เสริมบทเพิ่มขึ้นและให้ตัวแสดงเข้าไปนั่งในที่ประชุมด้วยนิดหนึ่ง





สถานที่ประชุมคือที่ตั้งของอุทยานแห่งชาติศรีน่านในปัจจุบัน ซึ่งในตอนนั้ยังไม่ได้ประกาศเป็นเขตอุทยาน การเดินทางข้าไปลำบากพอสมควร และจุดที่ ฮ.ลงจอด ปัจจุบันคือภูเสมอดาวอยู่ในเขตอุทยานแห่งชาติศรีน่าน




จุดชมวิวผาชู้และผาหัวสิงห์




JavaScript is disabled!
To display this content, you need a JavaScript capable browser.



คืนป่าสู่แผ่นดิน5 :  แก่งหลวง

ตอนนี้ หัวหน้าพาประเสริฐและชาวบ้านลูกจ้างปลูกป่าส่วนหนึ่ง ไปตั้งแค้มป์พักผ่อนที่แก่งหลวง หลังจากเสร็จภาระกิจ คืนนั้นก็มีการเล่นซึงพร้อมกับซอของบุญต๊ะ เนื้อหาบรรยายถึงสภาพป่าไม้ในปัจจุบัน และความยากลำบากในการพยายามรักษาไว้ บุญต๊ะซอเป็นคำเมืองหรือภาษาเหนือ คนภาคอื่นอาจฟังไม่รู้เรื่อง ผมจึงต้องขึ้นซับไตเติ้ลคำแปลไปด้วย บังเอิญคนตัดต่อเป็นคนเหนือจึงไม่ต้องไหว้วานใคร ผมจึงตัดไปแปลไป พิมพ์คำบรรยายไปทีเดียวจบ

เช้าวันรุ่งขึ้นแทนที่ทุกคนจะได้ดื่มด่ำกับบรรยากาศอันสดชื่น กลับต้องมาไล่จับนักลักลอบตัดไม้ อันเป็นตอนจบของเรื่อง ซึ่งซีนสุดท้ายนี้ถ่ายตั้งแต่อุทยานแห่งชาติ ดอยผากลอง อำเภอลอง แพร่ มาจนถึงอุทยานแห่งชาติศรีน่าน อำเภอนาน้อย น่าน โดยถ่ายฉากจบเป็นฉากเปิดกล้อง

(มีเบื้องหลังการถ่ายทำช้อตเจ้าหน้าที่รีบขึ้นรถเเพื่อไปจับโจรลักตัดไม้ ผมต้องการภาพล้อรถหมุนฟรีตอนออกตัว เพื่อให้เห็นความรีบเร่ง แต่ถ่ายยังไงก็ไม่ได้ดังใจ ล้อปั่นอย่างแรงจริง แต่รถพุ่งไปโน่น จับภาพล้อไม่ทันซักที ตอนหลังใช้วิธีนำก้อนหินก้อนโตมาหนุนล้อหน้าไว้ คราวนี้ได้ภาพล้อปั่นฟรี ตะกุยฝุ่นคลุ้งสมใจ)




การถ่ายโลเคชั่นที่แก่งหลวงนี้ ในท้องเรื่องนอกจากจะเป็นฉากการพักผ่อนของเจ้าหน้าที่ป่าไม้แล้ว ยังถือเป็นการไปพักผ่อนของทีมงานถ่ายทำไปในตัวด้วย ครั้งนี้รู้สึกจะเป็นครั้งแรกของผมที่ได้สัมผัสบรรยากาศนอนเต้นท์ท่ามกลางธรรมชาติขุนเขา ซึ่งทำให้เสียนิสัยมาจนทุกวันนี้ ทุกปีต้องหาเรื่องลำบากไปตั้งแค้มป์นอนเต้นท์อย่างน้อยซักครั้งหนึ่งก็ยังดี


แก่งหลวงอยู่ห่างจากอุทยานศรีน่านไปอีกไม่ไกลนักโดยอยู่ในเส้นทางเดียวกัน เสียดายการไปฟื้นความหลังของผมเมื่อเดือนที่แล้ว ไม่มีโอกาสได้ไปกางเต้นท์นอนที่นั่น แต่คุณธงชัยบอกว่า ปัจจุบันนี้บรรยากาศยังคงความบริสุทธิ์อยู่เหมือนเดิม ทั้งนี้เพราะยังไม่เป็นที่รู้จักของนักท่องเที่ยว ทางการน่าจะส่งเสริมพัฒนาให้เป็นที่ท่องเที่ยวอีกแห่งหนึ่งโดยมีมาตรการควบคุมอย่างเข้มงวด จะได้ไม่เละเทะเหมือนหลาย ๆ แห่ง





JavaScript is disabled!
To display this content, you need a JavaScript capable browser.


------------------------------------------------------------------------------------------------------

คืนป่าสู่แผ่นดิน :  Full Version 30 Min.

บทสรุป ภาพยนตร์เรื่องนี้ได้นำไปเผยแพร่ทางโทรทัศน์ และตามที่ต่าง ๆ อีกหลายครั้ง โดยเฉพาะการนำไปฉายให้กรรมาธิการงบประมาณ ฯ ประกอบการของบประมาณ ปรากฎว่าหลังจากนั้น กรมป่าไม้ได้รับงบประมาณการปลูกป่าเพิ่มขึ้น

http://www.youtube.com/watch?v=U9O_foHbrCw


JavaScript is disabled!
To display this content, you need a JavaScript capable browser.

------------------------------------------------------------------------------------------------------





แก้ไขล่าสุด ใน ส.ค.082011

"กินและเที่ยวเรื่อยไปตามใจฉัน"

Wat*ka*Darin Contact

watkadarin Guest

เรามี 776 บุคคลทั่วไป ออนไลน์

 

ขออภัย เนื่องจากถูก spam คุกคาม

จึงของดลงทะเบียนสมาชิกชั่วคราว

ลงทะเบียน